के नेपालमा घरमा कुखुरा पाल्न पाइन्छ?
नेपालमा कुखुरा पालन: हामीले पढेको राष्ट्रिय कानुनले दर्ता, बर्ड फ्लू, पशु कल्याण र पालनबारे के भन्छ।
छोटकरीमा
- तपाईंको बथानको दर्ता: स्पष्ट भएन
- राष्ट्रिय पालन नियम: यस अनुसन्धानमा कुनै नियम पहिचान भएन
- पशु कल्याणका नियम: क्रूरताविरुद्धको नियम; हेरचाहका मापदण्ड हामीले भेटेनौं
- बर्ड फ्लूका कारण कुखुरा बन्द गरेर राख्ने आदेश: स्थिति पुनः जाँच आवश्यक
५ आधिकारिक स्रोतबाट पढिएको२६ अंश उद्धृतजाँच मिति: २०२६ अक्टोबर २९
नेपालमा लागू राष्ट्रिय कानुनको स्रोतमा आधारित अध्ययन, कानुनी सल्लाह होइन। स्थानीय नियम र भू-उपयोगका नियम, सामूहिक आवास वा घरधनी सङ्घका नियम, र भाले वा खोरसम्बन्धी कुनै पनि स्थानीय सीमा यहाँ अहिलेसम्म समेटिएका छैनन्: कुखुरा ल्याउनुअघि आफ्नो स्थानीय नियम जाँच गर्नुहोस्।
तपाईंका कुखुराको पालन
यी निष्कर्षहरू तल उल्लेख गरिएको राष्ट्रिय दायरामा लागू हुन्छन्। कुनै खास घरमा कुखुरा पाल्न पाइन्छ कि पाइँदैन भन्ने कुरा यिनले निर्धारण गर्दैनन्। सहरी भू-उपयोग, सम्पत्तिसम्बन्धी बन्देज र अन्य स्थानीय नियम यस अनुसन्धानभन्दा बाहिर छन्।
कुखुरापालकका रूपमा दर्ता
यस अनुसन्धानमा कुनै नियम पहिचान भएन
लागू हुने दायरा: राष्ट्रिय पशु स्वास्थ्य कानुन (पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, २०५५; बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, २०७८)।
जाँचिएका स्रोतहरूले के भन्छन्
- स्थानीय तहहरूले पशुपालन र पशु स्वास्थ्यसम्बन्धी स्थानीय नीति, कानुन र मापदण्ड बनाउँछन्, र तिनको कार्यान्वयन, अनुगमन र नियमन गर्छन्; बथान दर्ता गर्नुपर्ने हो कि होइन भनेर आफ्नो गाउँपालिका वा नगरपालिकालाई सोध्नुहोस्।
यस निष्कर्षको दायराबाहिर
- हामीले पढेका राष्ट्रिय पाठहरूमा घरमा पन्छी पाल्नेहरूको राष्ट्रिय दर्ताको पहिचान भएन; यसले त्यस्तो दर्ता नभएको पुष्टि गर्दैन।
- स्थानीय नियमहरू यस अनुसन्धानमा समेटिएका छैनन्।
निकाय: जाँचिएका स्रोतहरूबाट स्पष्ट भएन।
शुल्क: जाँचिएका स्रोतहरूबाट स्पष्ट भएन।
आधिकारिक शब्दहरू
“पशु” भन्नाले जुनसुकै प्रकारका पाल्तु वा जङ्गली जनावर सम्झनु पर्छ र सो शब्दले पक्षी र माछालाई समेत जनाउँछ।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २(क) · जाँच मिति
(२) उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :-
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२), प्रारम्भिक वाक्यांश · जाँच मिति
(१) कृषि तथा पशुपालन, कृषि उत्पादन व्यवस्थापन र पशु स्वास्थ्य सम्बन्धी स्थानीय नीति, कानून, मापदण्ड, योजना, कार्यान्वयन, अनुगमन र नियमन,
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(१) · जाँच मिति
बर्ड फ्लूका कारण कुखुरा बन्द गरेर राख्ने आदेश
हालको स्थिति पुनः जाँच आवश्यक
निकायकै पृष्ठ हेर्नुहोस् (हालको स्थिति देखाउने पृष्ठ होइन) (dls.gov.np)आदेशहरू दुई जाँचबीच बदलिन सक्छन्। छुटेको जाँच वा म्याद सकिएको आदेशले कुनै आदेश लागू छैन भन्ने पुष्टि गर्दैन।
बन्द गरेर राख्ने आदेशसम्बन्धी निष्कर्ष, २०२६ नोभेम्बर ८ मा जाँच गरिएअनुसार
तलको दायरा र सर्तहरू मितिसहितको अभिलेख हुन्, आजको स्थितिको पुष्टि होइनन्।
यस अनुसन्धानमा कुनै नियम पहिचान भएन
यसबाट कुनै पनि निकायले कुखुरा बन्द गरेर वा थुनेर राख्न आदेश दिन सक्दैन भन्ने पुष्टि हुँदैन।
यस दायरामा बन्द गरेर राख्ने आदेशको प्रयोग: जाँचिएका स्रोतहरूबाट स्पष्ट भएन।
लागू हुने दायरा: बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, २०७८ बमोजिम घोषित बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र र निगरानी क्षेत्र, तथा पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐनबमोजिमका रोग प्रभावित क्षेत्र।
जाँचिएका स्रोतहरूले के भन्छन्
- बर्ड फ्लूको नमूना लिइएको स्थानवरिपरिको क्षेत्रलाई बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्न पशु सेवा विभागले मन्त्रालयमा सिफारिस गर्न सक्छ, र नेपाल सरकारले त्यस्तो क्षेत्रलाई अवधि तोकी घोषणा गर्न सक्छ।
- विभागले प्रभावित क्षेत्रवरिपरि कम्तीमा सात किलोमिटरको सघन निगरानी क्षेत्र घोषणा गर्न सक्छ।
- प्रभावित क्षेत्रको घोषणा कायम रहेसम्म त्यहाँ कसैले पनि पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐनको दफा १५ विपरीत हुने गरी पन्छीपालन गर्न, ह्याचरी वा पन्छी दाना उद्योग सञ्चालन गर्न, वा पन्छीजन्य पदार्थको उत्पादन, प्रशोधन, बिक्री वा ओसारपसार गर्न पाउँदैन; पशु सेवा हेर्ने कार्यालयका प्रमुख वा निजले तोकेको अधिकृतले प्रभावित क्षेत्र र निगरानी क्षेत्रबाट वा त्यस्ता क्षेत्र भएर पन्छी, पन्छीजन्य पदार्थ र बर्ड फ्लू सार्न सक्ने अन्य वस्तुको ओसारपसारमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्छ।
- नेपाल कानून आयोगको पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐनको एकीकृत पाठअनुसार (जसमा विक्रम संवत् २०८२-०४-१४ मा प्रमाणीकरण र प्रकाशन भएको एउटा संशोधन गर्ने ऐन समावेश छ; त्यसको प्रारम्भ अहिलेसम्म जाँच गरिएको छैन), परीक्षणबाट सङ्क्रामक रोग लागेको पुष्टि भएमा कार्यालय प्रमुखले रोग प्रभावित क्षेत्र र त्यसभन्दा बाहिर निगरानी क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्छ, र प्राविधिक प्रतिवेदनअनुसार सङ्क्रामक रोग एकभन्दा बढी प्रदेशमा फैलिई काबुबाहिर गएमा पशुपन्छी विकास हेर्ने सङ्घीय मन्त्रालयले प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्छ।
- हालको स्थिति यहाँ देखाइएको छैन; पशु सेवा विभागमा बुझ्नुहोस्।
यस निष्कर्षको दायराबाहिर
- घरमा पालिएका पन्छीलाई बन्द गरेर राख्नुपर्ने कुनै आदेशको पहिचान भएन; यसले त्यस्तो आदेश नभएको पुष्टि गर्दैन।
- जाँच मिति
- अर्को पुनः जाँच
ऐतिहासिक प्रमाण, जाँच गरिएअनुसार
यी उद्धरणहरूले देखाइएका मितिमा जाँच गरिएका कुरा अभिलेख गर्छन्। यिनले कुनै आदेशको हालको स्थिति पुष्टि गर्दैनन्।
भन्नाले कुखुरा, हाँस, लौकाट, अष्ट्रिच, बट्टाई र जुनसुकै प्रकारका पाल्तु पन्छी सम्झनु पर्छ र सो शब्दले जङ्गली पन्छीलाई समेत जनाउँछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम २(ग) · जाँच मिति
भन्नाले भेटेरिनरी अस्पताल वा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र सम्झनु पर्छ र सो शब्दले जिल्लास्थित पशु सेवा हेर्ने निकायलाई समेत जनाउँछ
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम २(ख) · जाँच मिति
भन्नाले नेपाल सरकार, पशु सेवा विभाग सम्झनु पर्छ।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २(ञ) · जाँच मिति
(१) नियम ७ को उपनियम (५) बमोजिमको प्रयोगशालाको प्रतिवेदनबाट कुनै स्थानमा बर्ड फ्लू लागेको पुष्टि भएमा र बर्ड फ्लू थप फैलन सक्ने सम्भावना भएमा विभागले त्यस्तो नमूना लिइएको स्थानलाई केन्द्रविन्दु मानी त्यसको वरिपरिको तीन किलोमिटरसम्मको क्षेत्रलाई बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्नको लागि मन्त्रालयमा सिफारिस गर्न सक्नेछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम ८(१) · जाँच मिति
बर्ड फ्लू देखिएको स्थान वा क्षेत्रको तीन किलोमिटरभन्दा बढीको क्षेत्रलाई समेत बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्नका लागि मन्त्रालयमा सिफारिस गर्न सक्नेछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम ८(२), अन्तिम शब्दहरू · जाँच मिति
नेपाल सरकारले त्यस्तो स्थान वा क्षेत्रलाई अवधि तोकी बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्न सक्नेछ
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम ८(३), अन्तिम शब्दहरू · जाँच मिति
(१) विभागले नियम ८ बमोजिम घोषित बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्रबाट बाहिर कम्तीमा सात किलोमिटर वरिपरिको क्षेत्र र बर्ड फ्लू लागेको क्षेत्रमा पर्ने चिडियाखाना वा संरक्षण क्षेत्रलाई अवधि तोकी बर्ड फ्लूको सघन निगरानी क्षेत्र घोषणा गरी सघन निगरानीको कार्य अघि बढाउन सक्नेछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम ९(१) · जाँच मिति
कार्यालय प्रमुख वा निजले तोकेको अधिकृतले नियम ८ बमोजिम घोषित बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्र वा नियम ९ बमोजिमको सघन निगरानी क्षेत्रबाट वा त्यस्तो क्षेत्र भएर पन्छी, पन्छीजन्य पदार्थ, पन्छी उत्पादन सामग्री तथा बर्ड फ्लू सार्न सक्ने अन्य वस्तुको ओसार पसार गर्न ऐनको दफा १५ बमोजिम प्रतिबन्ध लगाउन सक्नेछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम १०(१) · जाँच मिति
(४) बर्ड फ्लू प्रभावित क्षेत्रमा त्यस्तो घोषणा कायम रहेसम्म कसैले ऐनको दफा १५ विपरीत हुने गरी पन्छीपालन गर्न, ह्याचरी तथा पन्छी दाना उद्योग सञ्चालन गर्न र पन्छीजन्य पदार्थ, पन्छी उत्पादन सामग्री तथा वर्ड फ्लू सार्न सक्ने अन्य वस्तुको उत्पादन, प्रशोधन, बिक्री वितरण तथा ओसार पसार गर्न पाइने छैन।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम १०(४) · जाँच मिति
(२) यो नियमावली तुरुन्त प्रारम्भ हुनेछ।
बर्ड फ्लू नियन्त्रण नियमावली, नियम १(२) · जाँच मिति
(४) उपदफा (२) बमोजिम परीक्षण गर्दा सङ्क्रामक रोग लागेको पुष्टि भएमा कार्यालय प्रमुखले नमूना सङ्कलन गरिएको स्थानलाई केन्द्रबिन्दु मानी तोकिए बमोजिमको क्षेत्रलाई तोकिए बमोजिम सङ्क्रामक रोग प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्न, त्यस्तो क्षेत्रभन्दा बाहिरको तोकिए बमोजिमको क्षेत्रलाई सघन निगरानी क्षेत्रको रूपमा घोषणा गरी सङ्क्रामक रोग नियन्त्रण सम्बन्धी कार्य गर्नु पर्नेछ।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २८(४), पृष्ठ ९–१० · जाँच मिति
(५) उपदफा (४) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि सङ्क्रामक रोग एकभन्दा बढी प्रदेशमा फैलिई काबु बाहिरको परिस्थिति सिर्जना भएको भनी प्राविधिक प्रतिवेदन प्राप्त भएमा नेपाल सरकारको पशुपन्छी विकास हेर्ने मन्त्रालयले सङ्क्रामक रोग प्रभावित क्षेत्र घोषणा गरी सम्बन्धित प्रदेश र स्थानीय तहको समन्वय र सहकार्यमा रोग नियन्त्रण सम्बन्धी कार्य गर्नेछ।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २८(५) · जाँच मिति
त्यस्तो घोषणा कायम रहेसम्म सङ्क्रामक रोग लाग्ने वा फैलाउने गरी पशुपालन गर्न, ... प्रतिबन्ध लगाउने निकायले आदेश जारी गर्न सक्नेछ।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २८(६), सुरुका र अन्तिम शब्दहरू · जाँच मिति
केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०८२ द्वारा संशोधित।
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, दफा २८, पादटिप्पणी · जाँच मिति
Bird Flu (H5N1) outbreak in domestic birds updated on 2083.03.32 based upon the RRT and NAHIS information
पशु सेवा विभागको गृहपृष्ठ, सूचनाहरूको सूची · जाँच मिति
केही नेपाल ऐन संशोधन गर्ने ऐन, २०८२ २०८२।०४।१४
पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, २०५५, संशोधन गर्ने ऐनहरूको शीर्ष तालिका, पङ्क्ति ४ · जाँच मिति
साना बथानका लागि न्यूनतम कल्याण मापदण्ड
तलको दायराका लागि नियम पहिचान भयो
लागू हुने दायरा: जो कोही पनि, पशु र पन्छीप्रति (मुलुकी अपराध संहिता, २०७४, दफा २९०)।
जाँचिएका स्रोतहरूले के भन्छन्
- पशु वा पन्छीलाई नकुट्नुहोस्, वा तिनले बोक्न सक्नेभन्दा बढी भारी नबोकाउनुहोस्।
- तिनलाई यातना नदिनुहोस्, आफूले पालेको पशु वा पन्छी रोगी वा बूढो भएको कारणले सार्वजनिक रूपमा नछाड्नुहोस्, वा अन्य कुनै किसिमले तिनसँग क्रूर व्यवहार नगर्नुहोस्।
- यसको उल्लङ्घनमा तीन महिनासम्म कैद, पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना, वा दुवै सजायको व्यवस्था छ।
यस निष्कर्षको दायराबाहिर
- राष्ट्रिय कानुनबाट हेरचाहसम्बन्धी कुनै सकारात्मक मापदण्ड (दाना, पानी, आश्रय) उद्धृत गरिएको छैन।
आधिकारिक शब्दहरू
(१) कसैले कुनै पशुपक्षीलाई कुटी, हिर्काई वा बोक्न सक्ने क्षमताभन्दा बढी भारी बोकाई
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४, दफा २९०(१), सुरुका शब्दहरू · जाँच मिति
अन्य कुनै प्रकारले यातना दिन वा आफूले पालेको पशुपंक्षी रोगी वा वृद्ध भएको कारणले सार्वजनिक रुपमा छाड्न वा अन्य कुनै किसिमबाट निर्दयी वा क्रुर व्यवहार गर्न हुँदैन।
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४, दफा २९०(१), अन्तिम शब्दहरू · जाँच मिति
(२) उपदफा (१) बमोजिमको कसूर गर्ने वा गराउने व्यक्तिलाई तीन महिनासम्म कैद वा पाँच हजार रुपैयाँसम्म जरिबाना वा दुवै सजाय हुनेछ।
मुलुकी अपराध संहिता, २०७४, दफा २९०(२) · जाँच मिति
कुखुरा पालनसम्बन्धी राष्ट्रिय नियम
यस अनुसन्धानमा कुनै नियम पहिचान भएन
यसबाट पालनमा कुनै बन्देज छैन वा सबै नियम स्थानीय छन् भन्ने पुष्टि हुँदैन।
लागू हुने दायरा: पशुपालनसम्बन्धी गाउँपालिका र नगरपालिकाका अधिकार (स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४, दफा ११)।
जाँचिएका स्रोतहरूले के भन्छन्
- गाउँपालिका र नगरपालिकाहरूले पशुपालन र पशु स्वास्थ्यसम्बन्धी स्थानीय नीति, कानुन र मापदण्ड बनाउँछन् र तिनको नियमन गर्छन्।
- तिनले पशुपन्छीमा लाग्ने महामारी रोगको नियन्त्रण पनि गर्छन्; तपाईंको ठेगानामा के लागू हुन्छ भनेर आफ्नो स्थानीय तहलाई सोध्नुहोस्।
यस निष्कर्षको दायराबाहिर
- हामीले पढेका राष्ट्रिय पाठहरूमा घरमा कुखुरा पाल्नेबारे कुनै राष्ट्रिय नियमको पहिचान भएन; यो अनुमति होइन।
- स्थानीय नियमहरू यस अनुसन्धानमा समेटिएका छैनन्।
आधिकारिक शब्दहरू
(१) गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको एकल अधिकार संविधानको अनुसूची-८ मा उल्लेख भए बमोजिम हुनेछ।
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४, दफा ११(१) · जाँच मिति
(२) उपदफा (१) को सर्वसामान्यतामा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको काम, कर्तव्य र अधिकार देहाय बमोजिम हुनेछ :-
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२), प्रारम्भिक वाक्यांश · जाँच मिति
(१) कृषि तथा पशुपालन, कृषि उत्पादन व्यवस्थापन र पशु स्वास्थ्य सम्बन्धी स्थानीय नीति, कानून, मापदण्ड, योजना, कार्यान्वयन, अनुगमन र नियमन,
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(१) · जाँच मिति
(३) कृषि तथा पशुपक्षीजन्य प्राकृतिक प्रकोप तथा महामारी रोगको नियन्त्रण,
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, दफा ११(२)(ण)(३) · जाँच मिति
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
- के नेपालमा घरमा पालेका कुखुरा दर्ता गर्नुपर्छ?
- स्पष्ट भएन। कसलाई सोध्ने: जाँचिएका स्रोतहरूबाट स्पष्ट भएन।
- के नेपालमा घरमा कुखुरा पाल्न पाइन्छ?
- यस अनुसन्धानमा कुनै नियम पहिचान भएन। उद्धृत पाठहरू: स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४। यसबाट पालनमा कुनै बन्देज छैन वा सबै नियम स्थानीय छन् भन्ने पुष्टि हुँदैन। कुखुरा कहाँ राख्न पाइन्छ भन्नेबारे स्थानीय नियमहरू यस अनुसन्धानभन्दा बाहिर छन्: कुखुरा ल्याउनुअघि ती जाँच गर्नुहोस्।
- के नेपालमा बर्ड फ्लूका कारण कुखुरा भित्रै राख्नुपर्छ?
- आदेशहरू दुई जाँचबीच बदलिन सक्छन्, त्यसैले यस पृष्ठले कुनै पनि आदेशलाई हाल लागू भएको रूपमा कहिल्यै देखाउँदैन। जाँच्नका लागि निकायकै पृष्ठ (हालको स्थिति देखाउने पृष्ठ होइन): dls.gov.np।
- के नेपालमा साना बथानका लागि पशु कल्याणका नियम छन्?
- क्रूरताविरुद्धको नियम; हेरचाहका मापदण्ड हामीले भेटेनौं। लागू हुने दायरा: जो कोही पनि, पशु र पन्छीप्रति (मुलुकी अपराध संहिता, २०७४, दफा २९०)। यस निष्कर्षबाहिर: राष्ट्रिय कानुनबाट हेरचाहसम्बन्धी कुनै सकारात्मक मापदण्ड (दाना, पानी, आश्रय) उद्धृत गरिएको छैन। उद्धृत पाठहरू: मुलुकी अपराध संहिता, २०७४।
तपाईं बस्ने ठाउँमा कुखुरा पाल्न पाइन्छ? त्यसो भए अभिलेख राख्नुहोस्।
PoultryPal ले तपाईंका चरा, अण्डा, चल्ला कोरलाइ, बिक्री र खर्चको अभिलेख राख्छ, ताकि तपाईंको बथान कस्तो छ भनेर ठ्याक्कै देख्न सक्नुहुन्छ। iOS र Android मा निःशुल्क डाउनलोड गर्न सकिन्छ। एप नेपालीमा उपलब्ध छैन।
